Eén kaart, één exemplaar

Antiquariaat Sanderus verkoopt oude kaarten, zeekaarten, prenten, geïllustreerde boeken en middeleeuwse handschriften uit de 15de tot de 18de eeuw. Filip Devroe begon ermee in 1980, eerst in Kortrijk, sinds 1993 op de Nederkouter in Gent. Zoon Brecht kwam erbij in 2002, Dieter in 2003. Ze zijn lid van de Antiquarian Booksellers’ Association en van de Belgische Kamer van Antiquairs, en ze staan op internationale kaarten- en boekenbeurzen.

Wat vandaag online staat, gaat van € 250 voor een Westfaalse regiokaart tot € 42.000 voor een Leo Hollandicus uit 1648. Klant bij ons sinds 2014. In 2018 begonnen we aan de software.

In de zomer van 2018 tekenden we eerst het datamodel uit: artikels, kartografen, categorieën met subniveaus, basisteksten per uitgever, eigenschappen (medium, soort, oriëntering, conditierating), loten, beurzen, referentiewerken, bestellingen en één wisselkoers. Het plan van toen was nog een migratie naar WordPress en WooCommerce.

Dat is het niet geworden, en achteraf gezien maar goed ook. Een antiquariaat past in geen enkel standaard webshopmodel. Er is geen voorraad, geen maat M, geen tweede exemplaar. Er is één kaart, en die ligt in een la op de Nederkouter.

We begonnen niet bij de winkel maar bij de boekhouding. Invoicely, Harvest, Invoicera: prima gereedschap, tot je een factuur moet maken voor een kaart uit 1596 die onder de margeregeling valt, verstuurd naar een klant in Zwitserland. Dan mist er telkens dat ene vakje.

In 2019 bouwden we er een eigen toepassing voor. Bovenaan de factuur: nummer, factuur of creditnota, de klantenfiche, betaald of niet, factuurdatum, verzenddatum, vervaldatum. Daaronder de btw-keuze, en die doet het echte werk: 0, 6 of 21 procent, 0% buiten de EU, 0% intracommunautaire levering, 0% margeregeling. Per factuurlijn kies je of je het bedrag inclusief of exclusief btw ingeeft; de rest rekent zichzelf uit.

Rechts van de lijnen staat de factuur al klaar terwijl je typt. Onderaan kies je de taal van de pdf — English, Français of Nederlands — en vertrekt ze met een mailsjabloon in diezelfde taal. Eén scherm, geen export, geen tweede programma.

Op 31 januari 2020 kwam de eerste bestelling binnen op sanderusmaps.com. De site draait op Kirby — ontwerp en bouw van ons — maar de producten zijn geen pagina’s. Ze bestaan alleen in de databank van de zaak: dezelfde tabel waarin Brecht en Dieter hun kaarten bijhouden. Elke productpagina wordt bij het opvragen ter plekke opgebouwd uit die rij.

Dat betekent dat niemand een kaart twee keer moet ingeven. Eén vinkje — OpWeb — en het stuk staat online, met zijn beschrijving, zijn afmetingen, zijn conditie en zijn referenties. De catalogus zelf heeft vier hoofdgroepen (kaarten, boeken, middeleeuwse handschriften, prenten) met tientallen onderverdelingen: alleen al voor Europa zijn dat België, de Lage Landen, Frankrijk, Duitsland, Italië, de Britse eilanden, Griekenland en nog een rij andere.

Een verzamelaar zoekt niet op “oude kaart Frankrijk”. Hij zoekt op de naam van de graveur, op een woord uit de titel, of op het itemnummer dat in een catalogus van tien jaar geleden stond. De uitgebreide zoekvorm heeft daarom vier aparte velden: titel, mapmaker, trefwoorden en itemnummer, plus de categorie. Sorteren kan op titel, mapmaker of prijs. Tik je enkel een nummer in, dan spring je meteen naar dat ene stuk.

Bij elke kaart hoort verder een conditiebeoordeling van A+ tot D, een authenticiteitsgarantie en een rij bibliografische verwijzingen die doorlinken naar de referentiebibliotheek op de site. Dat laatste is geen decoratie: in deze handel is de verwijzing naar het standaardwerk het bewijs.

Elke prijs staat er in euro, dollar én pond tegelijk: € 6.200 ($ 7.068 / £ 5.270). Geen koersfeed, geen abonnement op een financiële API. In het intranet staan twee velden, USD en GBP, en daar zetten ze de koers in die ze willen hanteren. Zo weet een klant in Los Angeles meteen waar hij aan toe is, en weet de winkel zeker dat er geen cent tussenuit valt door een koerssprong op zondagnacht.

Dit is het verschil met elke andere webshop die we ooit bouwden. Er is geen “nog 3 op voorraad”. Er is geen nabestelling. Wordt een kaart verkocht — in de winkel, op een beurs of online — dan vinkt de handelaar dat aan in zijn fiche, en verdwijnt het stuk uit de catalogus. De pagina blijft niet als schaduw staan, de zoekresultaten tellen er één minder.

Intern blijft die kaart wél bestaan, met haar verkoopdatum en haar werkelijke verkoopprijs. Vandaar het verschil tussen de 5.076 stukken die vandaag online staan en de nummering die intussen boven de 33.000 loopt. De databank is het geheugen van de zaak; de webshop is de etalage.

Het mandje loopt in drie stappen. Betalen kan met kredietkaart via Stripe of met overschrijving. De btw wordt per land bepaald — voor elk land staat het percentage en of het binnen de EU valt — en er zijn kortingscodes, verzendkosten en gratis verzending boven € 990. Na de bestelling vertrekken de bevestigingsmails; in het beheer staat een overzicht van alle weborders met printbare orderdocumenten voor in het pakket.

Daarnaast is er een pagina Pay online: naam, e-mailadres, bedrag, betalen. Handig voor een factuur of voor een stuk dat op een beurs werd afgesproken, zonder dat er een webshopbestelling aan te pas komt.

In 2021 kwam de vraag die we het liefst horen: “kun je onze oude toepassing eens naar een nieuwe computer verhuizen?” Die toepassing was een dertig jaar oude Visual Basic-applicatie. Verhuizen was geen optie meer. Wat er wél kon: alles wat erin zat een nieuwe thuis geven, op dezelfde databank als de webshop, in de browser.

En dan de vormgeving. Uitdrukkelijk gevraagd: hou het zoals het was. Dus tekenden we het lichtgroen, met zwarte en knalroze knoppen, een strip bovenaan met de laatst geopende kaartnummers als tabbladen, en een vaste balk onderaan die oranje kleurt zodra er iets niet bewaard is. Geen enkele designtrend uit 2021 heeft dit scherm ooit aangeraakt. Het werkt dan ook uitstekend.

Per kaart staan er een veertigtal velden: nummer, mapmaker, streek en regio, titel en imprint, verkoopprijs en inkoopprijs, inventarisdatum, verkocht en verkoopdatum, cartograaf, graveur, atlas, soort, lot, gekleurd, oriëntering, conditie en conditierating, medium, taal, hoogte en breedte in millimeter, eigenaar, bibliografische verwijzingen, interne commentaar, drie soorten jaartallen, het OpWeb-vinkje, twee webteksten en een etiket. Beelden sleep je erin, recto en verso.

Twee knoppen winnen hier de meeste tijd. Importeer basistekst laat je de uitgever kiezen en zet meteen de standaardtekst over die atlas in de fiche — want de honderdste kaart uit dezelfde atlas verdient dezelfde inleiding, niet honderd keer hetzelfde typwerk. En Genereer stelt uit de losse velden de Engelstalige webbeschrijving samen: titel, datering, techniek, afmetingen, verso, conditie, rating, referenties, herkomst. Wat eronder komt te staan is nog altijd van de handelaar; het saaie deel schrijft zichzelf.

Verder op het dashboard: overzicht van de kaarten, laatst toegevoegd, laatst bezocht, basisteksten, mapmakers, referentiewerken, loten, coupons, de weborders, Pay online — en de etiketten. Die laatste worden per lijst verzameld en afgedrukt: de kaartjes die bij de stukken liggen in de winkel en op de beurs.

De catalogus wordt elke week bijgewerkt: de nieuwste stukken dragen nummers boven de 33.000, de recentste beelden zijn van deze maand. Ruim vijf jaar na de lancering draait de winkel nog altijd op hetzelfde principe. Eén databank, één vinkje, één exemplaar.

Meer van dit soort werk: de bedrijfssite en webshop van Mercatorfonds, de bestelmodule voor de apotheek bij Ceres Orders, en de galerie met eigen webshop van Footnote Gallery.

Onderaan sanderusmaps.com staat nog altijd “launched by Major Tom”. Dat mag daar blijven staan.